Kiedy można zakwestionować WIBOR w umowie kredytowej?

Kredyt złotowy ze zmiennym oprocentowaniem może oznaczać znaczące zmiany wysokości rat wraz ze zmianą wskaźnika WIBOR. W ostatnich latach wielu kredytobiorców przekonało się o tym, gdy wzrost stóp procentowych doprowadził do gwałtownego zwiększenia miesięcznych obciążeń.

Nic więc dziwnego, że kredytobiorcy zaczęli pytać, czy zastosowanie WIBOR-u w ich umowach było prawidłowe i czy istnieje możliwość zakwestionowania postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania.

Nadzieje na usunięcie WIBOR-u z umów zostały wzmocnione stwierdzeniem wadliwości wskaźnika LIBOR. Kredytobiorcy zaczęli się wtedy mocniej zastanawiać, czy WIBOR nie ma podobnych wad i czy możliwe jest jego usunięcie z umów. Zwłaszcza, że raty kredytów w krótkim czasie znacznie wzrosły, stawiając kredytobiorców w trudnej sytuacji.

Czy można usunąć WIBOR z kredytu? TSUE i kredyty złotówkowe

Tak, w określonych przypadkach możliwe jest zakwestionowanie postanowienia umownego odwołującego się do WIBOR-u i dochodzenie jego usunięcia z mechanizmu oprocentowania kredytu. W ostatnim czasie TSUE wskazał, od czego zależy ocena klauzul zmiennego oprocentowania opartych nie tylko na WIBOR-ze, ale również na innych podobnych wskaźnikach, a także kiedy takie klauzule mogą zostać zakwestionowane i usunięte z umowy.

Trzeba jednak pamiętać, że sam WIBOR nie został przez TSUE uznany za niedopuszczalny. Kluczowe znaczenie może mieć natomiast to, w jaki sposób bank przedstawił konsumentowi mechanizm zmiennego oprocentowania i związane z nim ryzyko. Dlatego każda umowa wymaga oddzielnej, dogłębnej i szerokiej analizy.

Czym jest WIBOR?

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to wskaźnik referencyjny wykorzystywany m.in. przy ustalaniu oprocentowania kredytów w złotych.

Wysokość WIBOR ustala jego administrator, czyli GPW Benchmark S.A., który – w dużym uproszczeniu - zbiera od największych polskich banków informacje o deklarowanych stawkach oprocentowania pożyczek międzybankowych. Na podstawie tak zebranych danych administrator ustala średnią wartość oprocentowania i w ten sposób określa stawkę WIBOR.

Najczęściej spotykane warianty WIBOR

• WIBOR 1M – dotyczy pożyczek między bankami na 1 miesiąc
• WIBOR 3M - dotyczy pożyczek między bankami na 3 miesiące
• WIBOR 6M - dotyczy pożyczek między bankami na 6 miesięcy

Rola WIBOR-u w umowach kredytowych.

WIBOR ma znaczenie przede wszystkim w przypadku umów kredytów o zmiennym oprocentowaniu. Wynika to z faktu, że WIBOR nie jest stałą wartością i w założeniu ma odwzorowywać sytuację na rynku.

Najczęstszym rozwiązaniem jest ustalanie oprocentowania zmiennego kredytu poprzez połączenie marży banku i stawki WIBOR 3M albo 6M. Następnie na podstawie tak ustalonego oprocentowania wyliczana jest wysokość raty kapitałowo-odsetkowej. Nazwa tej raty wynika z jej konstrukcji – składa się ona z części spłacającej nominalną kwotę kredytu (czyli zaciągnięty dług) i naliczone odsetki. I to właśnie ta część odsetkowa przy zmiennym oprocentowaniu oparta jest na wskaźniku WIBOR.

W praktyce część kapitałowa raty służy spłacie udostępnionego kapitału, natomiast część odsetkowa stanowi wynagrodzenie banku za udostępnienie środków.

W przypadku oprocentowania zmiennego wysokość części odsetkowej zazwyczaj zmienia się wraz ze zmianami wskaźnika referencyjnego.

Dlatego zakwestionowanie postanowień dotyczących WIBOR-u może mieć dla kredytobiorcy istotne znaczenie finansowe.

WIBOR a TSUE, czyli kiedy można usunąć WIBOR z umowy kredytowej?

Czy TSUE zakwestionował WIBOR?

Spory o dopuszczalność stosowania WIBOR-u trafiły w końcu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. TSUE nie zakwestionował dopuszczalności stosowania samego wskaźnika WIBOR, lecz wskazał, że sąd krajowy powinien badać sposób zastosowania WIBOR-u w umowie oraz sposób poinformowania kredytobiorcy o warunkach umowy.

Trybunał wyjaśnił, jakie wymagania musi spełniać umowa, aby klauzula zmiennego oprocentowania, w tym ta zawierająca wskaźnik WIBOR, była uznana za ważną.

Jak bank powinien informować konsumenta o zmiennym oprocentowaniu?

TSUE wskazał na konieczność właściwego poinformowania konsumenta o cechach zmiennego oprocentowania oraz by informacje były przekazane w taki sposób, aby konsument był w stanie ocenić skutki ekonomiczne zawieranej umowy. Oznacza to wymóg, aby przeciętny konsument był w stanie zrozumieć konkretne działanie sposobu obliczania tej stopy i oszacować w ten sposób, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla jego zobowiązań finansowych.

Informacje mają być podane w taki sposób, aby konsument był w stanie samodzielnie porównać oferty różnych banków i wybrać najkorzystniejszy dla siebie kredyt.

Znaczenie może mieć również sposób, w jaki bank zachęcał konsumenta do zawarcia umowy.

Jakie mogą być korzyści z zakwestionowania WIBOR-u?

Usunięcie wskaźnika WIBOR (czy też innego podobnego wskaźnika) może przynieść kredytobiorcy daleko idące korzyści:

• obniżenie wysokości rat kredytu,

• zmniejszenie kosztu kredytu,

• zmniejszenie kwoty zwracanej bankowi,

• zwrot nadpłaconych kwot.

Należy pamiętać, że żądanie usunięcia WIBOR to w rzeczywistości zakwestionowanie postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania, a skutkiem może być m.in. dalsze wykonywanie umowy bez uwzględniania WIBOR-u – zależnie od konstrukcji konkretnej umowy i oceny sądu.

Czy usunięcie WIBOR-u oznacza nieważność umowy kredytowej?

W określonych okolicznościach zakwestionowanie postanowień dotyczących oprocentowania może również rodzić pytanie o możliwość dalszego wykonywania umowy, a w niektórych przypadkach może mieć wpływ na ocenę ważności całej umowy. Skutki prawne zależą jednak od treści konkretnej umowy i oceny sądu, a stwierdzenie nieważności umowy należy traktować jako sytuację wyjątkową.

Kto może dochodzić usunięcia WIBOR-u z umowy?

Możliwość dochodzenia roszczeń związanych z zastosowaniem WIBOR-u dotyczy przede wszystkim konsumentów, którzy zawarli umowę kredytu w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową.

Nie oznacza to jednak, że każdy konsument posiadający kredyt oparty na WIBOR-ze automatycznie ma podstawy do zakwestionowania umowy. Kluczowa jest treść konkretnej umowy oraz zakres informacji przekazanych kredytobiorcy przed jej zawarciem.

Czy każdy kredyt oparty na WIBOR-ze można zakwestionować?

Nie. Sam fakt zastosowania w umowie wskaźnika WIBOR nie oznacza, że postanowienia dotyczące oprocentowania są nieważne lub nieuczciwe.

Każda umowa wymaga indywidualnej analizy. Znaczenie może mieć m.in. sposób sformułowania postanowień dotyczących oprocentowania, informacje przekazane kredytobiorcy przed zawarciem umowy oraz sposób przedstawienia ryzyka związanego ze zmianą wysokości oprocentowania.

Dlatego przed podjęciem decyzji o wystąpieniu przeciwko bankowi warto zlecić analizę konkretnej umowy i dokumentów związanych z jej zawarciem.

Jakie dokumenty są potrzebne do analizy kredytu z WIBOR-em?

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy istnieją podstawy do zakwestionowania WIBOR-u w Twoim kredycie, przygotuj umowę kredytową i wszystkie dokumenty, które otrzymałeś przy jej podpisywaniu.

Poza umową potrzebować będziesz również zestawienia spłaconych rat kredytowych lub potwierdzeń ich przelewów – to na ich podstawie ustalimy wysokość roszczenia.

Jeżeli nie masz tych dokumentów albo nie możesz ich znaleźć pomożemy Ci uzyskać ich kopie od banku.

Co analizujemy w umowie kredytowej?

Przy analizie umowy sprawdzamy przede wszystkim

• sposób określenia oprocentowania,
• postanowienia dotyczące WIBOR-u,
• informacje przekazane kredytobiorcy przed zawarciem umowy,
• sposób przedstawienia ryzyka związanego ze zmianą oprocentowania.
• dokumenty towarzyszące zawarciu umowy,
• informacje, które bank przekazywał konsumentowi na etapie przedstawiania oferty.

Masz kredyt złotowy oparty na WIBOR-ze?

Możemy przeanalizować Twoją umowę i ocenić, czy istnieją podstawy do zakwestionowania postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania.

Skontaktuj się z naszą kancelarią i prześlij nam swoją umowę kredytową. Sprawdzimy, czy w Twojej sprawie istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń wobec banku.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania o WIBOR

Czy można usunąć WIBOR z kredytu?

W określonych przypadkach możliwe jest zakwestionowanie postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania i dochodzenie jego usunięcia z mechanizmu oprocentowania kredytu. Nie oznacza to jednak, że każdy kredyt oparty na WIBOR-ze może zostać pozbawiony tego wskaźnika. Konieczna jest analiza konkretnej umowy oraz informacji przekazanych kredytobiorcy przed jej zawarciem.

Czy każdy kredyt z WIBOR-em można zakwestionować?

Nie. Sam fakt zastosowania w umowie wskaźnika WIBOR nie oznacza, że postanowienia dotyczące oprocentowania są nieważne lub nieuczciwe. Znaczenie może mieć m.in. treść umowy, sposób określenia zmiennego oprocentowania, informacje przekazane konsumentowi oraz sposób przedstawienia ryzyka związanego ze zmianą wysokości oprocentowania.

Czy TSUE uznał WIBOR za niedopuszczalny?

Nie. Sam wskaźnik WIBOR nie został przez TSUE uznany za niedopuszczalny. Znaczenie może mieć natomiast sposób zastosowania wskaźnika w konkretnej umowie oraz to, czy konsument został właściwie poinformowany o mechanizmie zmiennego oprocentowania i jego możliwych skutkach ekonomicznych.

Kto może dochodzić roszczeń związanych z WIBOR-em?

Przede wszystkim konsumenci, którzy zawarli umowę kredytu w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Status konsumenta nie oznacza jednak automatycznie, że istnieją podstawy do zakwestionowania WIBOR-u. Każdą umowę należy ocenić indywidualnie.

Jakie dokumenty są potrzebne do analizy kredytu z WIBOR-em?

Podstawowym dokumentem jest umowa kredytowa wraz z aneksami i dokumentami otrzymanymi przy jej zawieraniu. Przydatne są również harmonogramy spłat, zestawienie zapłaconych rat oraz dokumenty dotyczące oferty kredytowej i informacji przekazywanych przez bank przed zawarciem umowy. Jeżeli nie masz kompletu dokumentów, kancelaria może pomóc w uzyskaniu ich kopii od banku.

Czy usunięcie WIBOR-u oznacza nieważność umowy kredytowej?

Nie. Zakwestionowanie postanowienia dotyczącego zmiennego oprocentowania nie musi prowadzić do stwierdzenia nieważności całej umowy. W zależności od konstrukcji umowy i oceny sądu skutkiem może być m.in. dalsze wykonywanie umowy bez uwzględniania WIBOR-u. W każdym przypadku skutki prawne wymagają analizy konkretnej umowy.

Autor: adw. Michał Walaszek

Adwokat specjalizujący się w prowadzeniu sporów sądowych, w tym postępowań dotyczących praw konsumenta. Reprezentuje klientów w sprawach dotyczących klauzul niedozwolonych, w tym w sporach związanych z kredytami frankowymi.

Źródła:

• Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – orzeczenia dotyczące klauzul zmiennego oprocentowania.

• EUR-Lex – dokumentacja dotycząca orzeczenia.

Polityka prywatności

Peredzyńska Walaszek Kancelaria Adwokacka

al. Kościuszki 23/25 lok. 16, 90-418 Łódź

tel. + 48 728 256 270

email: biuro@peredzynskawalaszek.pl

Poznaj nas lepiej: